گروه اسمی ساده زبان ترکی آذری بر پایه چهارچوب دستور نقش و ارجاع

Abstract

در این پژوهش ساخت گروه اسمی ترکی آذری در قالب دستور نقش و ارجاع و بر پایه الگوی نظری ون ولین (2005) بررسی می‌شود. در این تحقیق ، داده‌های مورد استناد، از منابع نوشتاری و با گوش دادن به مکالمه‌های ساکنان آذری زبان استان آذربایجان شرقی انتخاب شده‌اند که به روش نمونه‌گیری هدفمند تنها جملاتِ حاوی گروه‌های اسمی ساده انتخاب شده‌اند. تحلیل داده‌ها نشان می‌دهدکه گروه اسمی ساده می‌تواند یک یا چند وابسته نیز داشته باشد. وابسته‌ها در زبان ترکی آذری پیشین و یا پسین هستند که قبل و یا بعد از هسته اسمی می‌آیند و محدودیت‌هایی برای باهم‌آیی آن‌ها وجود دارد. گروه اسمی ساده شامل لایه‌های: هسته، مرکز وگروه اسمی، حاشیه‌های پیشین و پسین که دارای عملگر هستند و افزوده‌های پیشین می‌باشد. انواع صفت: بیانی، مفعولی،، مضاف‌الیه، شاخص، صفت دوگان سازی، اسم به عنوان صفت، صفت ملکی، ضمایر انعکاسی، ممیز و بدل از، حاشیه‌های هسته‌ی اسمی هستند. نشانه متمم اسمی، گروه‌های حروف اضافه‌ای، صفت تفضیلی و عالی، صفت مبهم، صفت عددی، نشانه نفی، نشانه جمع و هر آنچه که به کمیت اسم اشاره دارد از عملگرهای مرکز اسم می‌باشند. صفت اشاره، نشانه نکره و معرفه از عملگرهای گروه اسمی می‌باشند. بررسی داده‌ها نشان می‌دهد ویژگی‌هایی وجود دارد که که مختص این دستور بوده و در دیگر دستورهای صورت‌گرا و سنتی مشاهده نمی‌شود و رابطه عناصر مختلف با توجه به لایه‌های مختلف گروه اسمی و نوع رابطه آن با هسته، مرکز و گروه اسمی قابل