عوامل موثر بر تصمیم به کشت و توسعه کشت زعفران در شهرستان مرند

Abstract

       در حال حاضر در بیشتر نقاط کشور، آب به عنوان محدود کننده­ترین عامل تولید اولویت کشت را در مناطق مختلف تعیین می­کند. یکی از محصولاتی که در شرایط کم آبی جزء گزینه های مطلوب کشت به شمار می­آید، زعفران می­باشد که دارای نیاز ‌آبی کم و در عین حال بازده اقتصادی بالا می­باشد. با شناسایی عوامل موثر بر تصمیم به کشت و توسعه کشت زعفران، می­توان سیاست­های مناسب جهت افزایش کشت محصول را اعمال نمود. شهرستان مرند در استان آذربایجان شرقی یکی از مناطقی است که در آن کشاورزان در سال­های اخیر شروع به کشت زعفران نموده­اند، بطوریکه در حال حاضر با اختصاص 68 هکتار از اراضی زراعی، این شهرستان تبدیل به قطب تولید زعفران در شمال غرب کشور شده است. در این تحقیق عوامل اقتصادی، فردی- اجتماعی و زراعی موثر بر پذیرش کشت زعفران و توسعه آن در شهرستان مرند بررسی شده است. برای این منظور تعداد 140 بهره­بردار از دو گروه کشاورزان زعفران­کار و غیرزعفران­کار به عنوان نمونه انتخاب و از روش دو مرحله ای هکمن جهت شناسایی و تفکیک عوامل موثر بر تصمیم به کشت و توسعه کشت محصول زعفران در منطقه مورد نظر استفاده شده است. نتایج برآورد مرحله اول هکمن نشان داد که متغیرهای سن، آشنایی با کشت زعفران، گذراندن دوره آموزشی کشت زعفران، تعداد دوره های ترویجی، وضعیت بازاریابی و سود آوری زعفران همگی اثر مثبت بر روی احتمال تصمیم به کشت زعفران دارند. در بین این متغیرها، متغیر وضعیت بازاریابی با کشش محاسبه شده معادل 06/4 و متغیر تعداد دوره­های ترویجی با کشش 739/0 به ترتیب بیشترین و کمترین کشش را دارا بودند. همچنین نتایج تخمین الگوی خطی مرحله دوم موید آن است که سطح تحصیلات کشاورز، کل سطح زیر کشت زراعی و باغی کشاورز و ویژگی­های زمین زراعی اثر مثبت و متغیر دسترسی به منابع آبی اثر منفی بر سطح زیرکشت زعفران دارند.