نقش بهره برداران کشاورزی در مدیریت پایدار منابع طبیعی با تاکید بر محیط زیست (مطالعه موردی در شهرستان همدان)

Abstract

منابع طبیعی اثرات مستقیم و غیرمستقیم زیادی در توسعه اقتصادی– اجتماعی کشورها دارد. به رغم این اهمیت روند تخریب این منابع به دلیل رشد سریع جمعیت، بهره­برداری بی­رویه و بدون برنامه­ریزی و فقدان آگاهی مردم نسبت به توسعه و ترویج موازین احیا، توسعه و بهره­برداری صحیح با شتاب بیش از حدی ادامه داشته است. بنابراین پایداری در مدیریت منابع طبیعی و حفظ آن از شروط اساسی برای رسیدن به توسعه پایدار کشاورزی و روستایی است. هم­چنین باید توجه داشت که مشارکت مردم در مدیریت منابع طبیعی نقش مهمی در جلوگیری از روند چنین تخریبی ایفا می­کند. مسئله مذکور باعث شده تا هدف این پژوهش به سمت تعیین میزان نقش و اهمیت بهره­برداران کشاورزی در مدیریت پایدار منابع طبیعی سوق پیدا کند. این پژوهش یک مطالعه تحلیلی– توصیفی است که جمع­آوری داده­های آن با رویکرد پیمایش انجام گردیده است. جامعه آماری پژوهش شامل 208 نفر از بهره­برداران کشاورزی در روستای اطراف شهرستان همدان می­باشند. نتایج پژوهش نشان داد که 34 درصد کشاورزان در گروه ناپایدار، 54 درصد در گروه پایداری متوسط و 12 درصد کشاورزان در گروه پایدار جای گرفتند. هم­چنین نتایج حاصل از رگرسیون چند متغیره نشان داد که متغیرهای شخصی، آموزشی و ترویجی، اقتصادی، قانونی و نهادی و اجتماعی توانایی تبیین 79 درصدی (791/0 R2=) تغییرات متغیر مدیریت پایدار منابع طبیعی توسط کشاورزان را دارا می باشند.